Split payment na fakturze — oznaczenie i płatność

Split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności (MPP), rozdziela zapłatę za fakturę. Kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a VAT na jego rachunek VAT.¹
Kiedy trzeba oznaczyć fakturę i jak zlecić taki przelew? Mechanizm podzielonej płatności obowiązuje w Polsce od 1 lipca 2018 r.²

Czym jest split payment i jak oznaczyć fakturę?

Split payment określa sposób zapłaty, a adnotacja na fakturze informuje nabywcę o obowiązku zastosowania MPP. Za treść faktury odpowiada sprzedawca; za sposób zapłaty – nabywca.
Obowiązek umieszczenia słów „mechanizm podzielonej płatności” wynika z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT³.

Co trzeba wiedzieć o mechanizmie podzielonej płatności?

Podzielona płatność dotyczy przelewu, nie zmienia więc wartości sprzedaży wykazanej na fakturze. Adnotacja też nie uruchamia płatności: nabywca musi zlecić ją w odpowiedni sposób.
Zgodnie z art. 108a ust. 2 ustawy o VAT w MPP można zapłacić całość lub część VAT wynikającego z faktury³.

Jak płatność za fakturę dzieli się na kwotę netto i VAT?

Płatność za fakturę opiera się na kwotach widocznych na dokumencie: należność brutto obejmuje wartość netto i kwotę VAT. Nabywca korzysta z tych danych, gdy zleca przelew w MPP.
Podział następuje przy płatności, a nie podczas wyliczania należności na fakturze. Przy stawce VAT 23% kwota 1 000 zł netto oznacza 230 zł VAT i 1 230 zł brutto⁴.

Jak umieścić na fakturze oznaczenie „mechanizm podzielonej płatności”?

Oznaczenie „mechanizm podzielonej płatności” musi znaleźć się na fakturze, gdy MPP jest obowiązkowy.⁵ Sprzedawca umieszcza adnotację przed przekazaniem dokumentu nabywcy.
Wystawienie oznaczonej faktury i wykonanie przelewu to osobne czynności. Za brak wymaganej adnotacji grozi sankcja 30% VAT od pozycji z załącznika nr 15; wyjątki dotyczą zapłaty całego VAT w MPP i odpowiedzialności karnoskarbowej osób fizycznych³.

Czym jest rachunek VAT i jak działa przy podzielonej płatności?

Rachunek VAT służy do obsługi podzielonej płatności. Bank otwiera go automatycznie i bezpłatnie, bez osobnego wniosku sprzedawcy. Zgromadzonymi na nim pieniędzmi nie można dysponować swobodnie.¹
Środki wolno przeznaczyć na określone płatności; inny cel wymaga zgody organu podatkowego. Podstawę prowadzenia rachunku VAT dla rachunku rozliczeniowego stanowi art. 62a ust. 1 Prawa bankowego⁶.

Pieniądze z rachunku VAT można przeznaczyć między innymi na poniższe należności. Obejmują one składki pobierane przez ZUS zgodnie z art. 62b ust. 2 Prawa bankowego⁶.

• Zobowiązania podatkowe i celne można opłacać z rachunku VAT.^1,7
• Składki ZUS również można opłacać z rachunku VAT.^1,7,8

Na wydatki spoza tych zastosowań trzeba najpierw uwolnić środki. Naczelnik urzędu skarbowego wydaje postanowienie w sprawie ich przekazania w terminie 60 dni od otrzymania wniosku³.

Jakie towary i usługi obejmuje załącznik nr 15 do ustawy o VAT?

Załącznik nr 15 do ustawy o VAT zawiera wykaz 150 towarów i usług.⁹ Sprzedawca ustala, czy faktura obejmuje pozycję z tego wykazu.
Sam przedmiot sprzedaży nie wystarcza jednak do stwierdzenia obowiązku zastosowania MPP¹⁰. Kwota należności ogółem na fakturze musi ponadto przekraczać 15 000 zł³.

Jak przenieść środki z rachunku VAT na rachunek firmowy?

Przeniesienie środków z rachunku VAT na rachunek firmowy wymaga wniosku i zgody naczelnika urzędu skarbowego.¹ Na rozpatrzenie wniosku o uwolnienie środków naczelnik ma 60 dni.¹
Od odmowy można się odwołać w terminie 14 dni.^1,8

Rachunek VAT nie jest zwykłym rachunkiem firmowym: sprzedawca nie może dowolnie przenieść z niego każdej otrzymanej kwoty. Podatnik może wystąpić o zgodę na przekazanie środków na powiązany rachunek rozliczeniowy na podstawie art. 108b ust. 1 ustawy o VAT³.

Cel, zakres i skutki stosowania split payment

Split payment ogranicza swobodę korzystania z podatkowej części należności. Ma to przeciwdziałać oszustwom podatkowym w transakcjach B2B, czyli między firmami.
Mechanizm dotyczy transakcji między podatnikami VAT opłacanych przelewem bankowym. Nie stosuje się go do zakupów konsumenckich ani płatności gotówką lub kartą.^1,8

Dlaczego wprowadzono mechanizm podzielonej płatności?

Mechanizm podzielonej płatności wprowadzono po to, by utrudnić wydawanie podatku otrzymanego od nabywcy na cele niezwiązane z rozliczeniem VAT. Mniejsza swoboda dysponowania tą częścią należności ogranicza ryzyko oszustw w obrocie między firmami¹¹.

Kogo obejmuje mechanizm podzielonej płatności?

W podzielonej płatności uczestniczą nabywca i sprzedawca objęci daną transakcją. Przy ustalaniu możliwości zastosowania MPP liczą się ich status oraz sposób zapłaty. Samo wystawienie faktury nie przesądza jeszcze o rodzaju przelewu.
Zgodnie z art. 108a ust. 1 ustawy o VAT MPP może zastosować podatnik, który otrzymał fakturę z wykazaną kwotą podatku³.

Jakie role w podzielonej płatności mają nabywca i sprzedawca?

Nabywca zleca płatność w MPP, a sprzedawca wystawia fakturę i otrzymuje należność. Sprzedawca oznacza dokument, gdy wymagają tego przepisy; nabywca odpowiada za właściwe wykonanie przelewu.
W komunikacie MPP nabywca podaje cztery dane: kwotę VAT, kwotę brutto, numer faktury oraz numer identyfikacji podatkowej sprzedawcy³.

Co się dzieje, gdy nabywca nie zapłaci z zastosowaniem podzielonej płatności?

Nabywca nie wypełnia obowiązku zastosowania MPP, jeśli zamiast niego wybierze zwykły przelew. Adnotacja na fakturze nie zmieni już sposobu wykonanej płatności. Trzeba więc ustalić, czy transakcja podlegała obowiązkowemu MPP, bo od tego zależą skutki błędu.
Za pominięcie MPP grozi sankcja 30% VAT od pozycji z załącznika nr 15; wyjątki obejmują rozliczenie całego VAT przez sprzedawcę i odpowiedzialność karnoskarbową osób fizycznych³.

Kiedy podzielona płatność jest obowiązkowa, a kiedy dobrowolna?

Podzielona płatność jest obowiązkowa, gdy faktura spełnia jednocześnie warunek wartości brutto i obejmuje towar lub usługę z załącznika nr 15. W innych przypadkach nabywca może wybrać MPP dobrowolnie.^9,12
Przy ocenie progu liczy się cała faktura, łącznie z pozycjami spoza wykazu.⁹ Kwota należności ogółem musi przekraczać 15 000 zł brutto⁸.

Jakie korzyści daje dobrowolne zastosowanie podzielonej płatności?

Dobrowolne zastosowanie podzielonej płatności pozwala nabywcy wybrać MPP, choć faktura nie podlega takiemu obowiązkowi.¹²
Z rachunkiem VAT wiąże się możliwość przyspieszonego zwrotu nadwyżki podatku w terminie 25 dni po złożeniu wniosku wraz z deklaracją.¹³ Samo opłacenie faktury w MPP nie zastępuje wniosku⁸.

Jakie towary i usługi podlegają obowiązkowej podzielonej płatności?

Obowiązkowej podzielonej płatności podlega należność za towary lub usługi wskazane w załączniku do ustawy o VAT, jeśli faktura spełnia warunek kwotowy. Za pozostałe pozycje z tej samej faktury można zapłacić inaczej.¹⁴
Art. 108a ust. 1a ustawy o VAT nakazuje zapłatę w MPP za pozycje z załącznika nr 15 także wtedy, gdy faktura zawiera inne pozycje³.

Tabela pokazuje sposób zapłaty za pozycje z wykazu i pozostałe pozycje na fakturze spełniającej warunki obowiązkowego MPP.

Dane w tabeli: 3,14

Adnotacja „mechanizm podzielonej płatności” sama nie tworzy obowiązku zapłaty w MPP. Jej brak również nie zwalnia nabywcy z obowiązku wynikającego z warunków transakcji.⁹

Kiedy nie trzeba stosować podzielonej płatności?

Podzielonej płatności nie trzeba stosować przy potrąceniu należności.⁹ Faktury proforma nie można natomiast opłacić w MPP.⁷
O sposobie zapłaty decyduje rodzaj rozliczenia, a przy ocenie faktury – jej wartość i przedmiot sprzedaży.

Jak wykonać i zaksięgować przelew split payment?

Przelew split payment zleca się specjalnym komunikatem zawierającym 4 obowiązkowe pola. Bank rozdziela następnie środki między rachunki sprzedawcy.¹
Do zaksięgowania płatności służą faktura i zapis operacji bankowej. Pozwalają one przypisać przelew do właściwej należności.

Jak opłacić fakturę komunikatem przelewu split payment?

Fakturę opłaca się w MPP, wybierając komunikat podzielonej płatności przy zlecaniu przelewu bankowego. Nabywca wpisuje kwotę VAT, kwotę brutto, numer faktury oraz NIP dostawcy.¹

Zbiorczy przelew MPP może obejmować faktury wystawione w okresie od 1 dnia do 1 miesiąca.¹

Jak zaksięgować zapłatę z zastosowaniem podzielonej płatności?

Zapłatę w MPP księguje się przez dopasowanie operacji z wyciągu bankowego do opłacanej faktury. Księgowa odczytuje dokument, importuje wyciąg i uzgadnia saldo kontrahenta z zaksięgowaną płatnością. Do faktury walutowej przypisuje obie części zapłaty.

Jak obsłużyć split payment w systemach Comarch ERP?

Obsługa split payment w systemach Comarch ERP zaczyna się od wystawienia lub zaimportowania faktury i ustalenia, czy płatność podlega MPP. Przed wygenerowaniem płatności księgowa porównuje dane dokumentu z polami wymaganymi w komunikacie bankowym. Potem dopasowuje zapis przelewu do faktury i uzgadnia saldo.

Split payment w 2024 i 2026 roku: zasady i próg kwotowy

Według zasad MPP split payment może być obowiązkowy po przekroczeniu 15 000 zł brutto wartości całej faktury.⁹ Faktura równa temu progowi go nie przekracza.
Sama wartość powyżej progu również nie przesądza o obowiązku – liczy się przedmiot sprzedaży⁸.

Na czym polegał split payment w 2024 roku?

Split payment w 2024 roku wymagał oceny wartości brutto całej faktury, nie tylko pozycji objętych wykazem.
Przy fakturze z 2026 roku sama kwota także nie rozstrzyga o obowiązku. Musi jej towarzyszyć towar lub usługa z załącznika do ustawy o VAT⁸.

Jakie sankcje grożą za brak oznaczenia „mechanizm podzielonej płatności”?

Brak wymaganej adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze może skutkować dodatkowym zobowiązaniem podatkowym sprzedawcy.¹³ Wynosi ono 30% kwoty VAT przypadającej na towary lub usługi z załącznika do ustawy o VAT.¹³
Za błędne wystawienie faktury MPP wskazana jest również grzywna do 180 stawek dziennych.^1,8

Co grozi za brak obowiązkowej podzielonej płatności?

Brak obowiązkowej podzielonej płatności może oznaczać dla nabywcy dodatkowe zobowiązanie podatkowe oraz wyłączenie płatności z kosztów uzyskania przychodów.¹
Zobowiązanie nabywcy odpowiada stawce wskazanej wyżej dla sprzedawcy; nalicza się je od VAT dotyczącego towarów lub usług z wykazu.¹ Za niezastosowanie obowiązkowego MPP wskazana jest także grzywna do 720 stawek dziennych.¹

Tabela zestawia maksymalną liczbę stawek dziennych grzywny dla obu rodzajów naruszeń.

Dane w tabeli: 1

Najczęściej zadawane pytania

Czy w mechanizmie podzielonej płatności można zapłacić tylko część VAT z faktury?

Tak. W MPP można zapłacić całość lub część kwoty VAT wykazanej na fakturze.

Czy bank automatycznie otwiera rachunek VAT i czy jest on bezpłatny?

Bank automatycznie otwiera rachunek VAT i jest on bezpłatny, bez osobnego wniosku sprzedawcy.

Czy ze środków na rachunku VAT można opłacić składki ZUS?

Ze środków na rachunku VAT można opłacić składki ZUS.

Ile czasu ma naczelnik urzędu skarbowego na rozpatrzenie wniosku o uwolnienie środków z rachunku VAT?

Naczelnik wydaje postanowienie w terminie 60 dni od otrzymania wniosku.

Czy zbiorczy przelew split payment może obejmować kilka faktur?

Zbiorczy przelew split payment może obejmować kilka faktur wystawionych w okresie od 1 dnia do 1 miesiąca.

Ceny i warunki sprawdzone u źródeł: październik 2026.

Stan prawny na: październik 2026.